18 maart 2019

Is IFRS het nieuwe US GAAP?

Door: Drs. Stefan N. Betting RA is CEO/ oprichter van PROFEDA bv, een organisatie gericht op educatie van en advies aan financials op het gebied van externe verslaggeving. Daarnaast is hij verbonden aan Nyenrode Business Universiteit voor het vak externe verslaggeving. Binnen de VRC Finance Academy geeft hij de cursussen IFRS update en IFRS vs. Dutch GAAP.

De wijzigingen in de door de EU goedgekeurde verslaggevingsstandaarden voor beursgenoteerde ondernemingen volgen elkaar de laatste tijd in rap tempo op. De professionals belast met deze vorm van externe verslaggeving hebben er hun handen en agenda’s aan vol.

Achter de oren krabben

Er gaat voor mijzelf geen werkdag voorbij zonder dat ik bezig ben met het geven of voorbereiden van een presentatie van een nieuwe IFRS-standaard of actief relaties in het veld begeleid met de implementatie daarvan. De regelgeving is zo omvangrijk geworden dat een leek er niet meer uitkomt en de geoefende controller ook minstens een paar keer achter zijn oren moet krabben voordat hij ‘eureka’ kan roepen. De vraag die ik terugkerend uit de praktijk krijg voorgeschoteld luidt: waar komt deze zee van wet- en regelgeving vandaan, wat is hiervan de oorzaak?

Delen van de strijd

Het antwoord op deze vraag is niet complex. De Amerikaanse standaard setter, de FSAB, werkt onofficieel nauw samen met de Europese tegenhanger, de IASB. Onofficieel omdat Amerika officieel geen voet aan de grond heeft in Europa om regelgeving te maken dan wel daarover te stemmen. Andersom geldt een analoog verhaal, maar zowel de Verenigde Staten van Amerika als de Europese Unie hebben beide veel baat bij uniforme regels op het gebied van externe verslaggeving. Derhalve delen ze elkaars strijd op het gebied van een externe verslaggeving die meer past bij deze moderne tijd en concipiëren ze samen nieuwe regelgeving. De jurisdictie is van belang, maar elke gebruiker van de jaarrekening is gebaat met eenduidige regelgeving. Gezien de omvang van de nieuwe regelgeving, ik bedoel dan IFRS 9 (financiële instrumenten), IFRS 15 (opbrengstverantwoording), IFRS 16 (leasing) en IFRS 17 (verzekeringsovereenkomsten), is de onzichtbare hand van de Verenigde Staten toch indirect goed zichtbaar. De oude standaarden worden vervangen door meer en uitgebreidere regelgeving, denk bijvoorbeeld aan een oorspronkelijke standaard van achttien pagina’s die wordt omgezet naar een standaard met meer dan 170 pagina’s.

Verschillen verdampen als sneeuw voor de zon

Een voordeel van de onofficiële samenwerking tussen de FASB (USA) en het IASB (EU) is dat de verschillen tussen beide soorten regelgeving verdampen als sneeuw voor de zon. Als voorbeeld kunnen we inzoomen op de uitzondering op de regel om alle huurovereenkomsten op de balans te zetten met ingang van 1 januari 2019 conform de bepalingen in IFRS 16. IFRS kent twee uitzonderingen: wanneer de overeenkomst een looptijd heeft korter dan twaalf maanden dan wel het actief een geringe waarde vertegenwoordigt – een bedrag lager dan 5000 dollar – wordt de huur verwerkt als voorheen, gewoon de huurkosten in de winst- en verliesrekening verwerken. US GAAP kent alleen de eerste uitzondering, de looptijd, maar niet het actief met een gering bedrag. Merkwaardig dat ze gekozen hebben voor de dollar in plaats van de gangbare valuta in de Europese Unie: de euro, wellicht een ‘slip of the pen’? Voor een IFRS-toepasser betekent de nieuwe regelgeving vaak wel een iets meer juridische dan economische insteek als voorheen.

Alice in Wonderland

In de Chinese astrologie is 2018 het jaar van de hond, in de IFRS-astrologie zou 2018 het jaar moeten zijn van de opbrengstverantwoording. IFRS 15 is een nieuwe standaard die nieuwe concepten introduceert inzake opbrengstverantwoording. Controllers actief in de ICT/softwarebranche met een basis in de Verenigde Staten herkennen hier zijdelings de Amerikaanse Vendor Specific Objective Evidence in. Voordat een onderneming überhaupt omzet mag verantwoorden, wordt men door vijf voorgeschreven stappen geloodst en daarna kan men binnen die stappen nog verdwalen in het doolhof van IFRS 15. Ik zie binnen IFRS de controller als Alice in Wonderland, hij wordt continu achternagezeten door het tijdkonijn en de baas die zijn kop wil hebben, de implementatie moet zo snel mogelijk gereed zijn en de cijfers mogen niet materieel afwijken van voorheen, een vaak onmogelijke oefening. Er zijn ook positieve kanten aan de nieuwe IFRS-standaarden, door toepassing van IFRS 16 gaat de EBITDA omhoog en de operationele kasstroom ook. En de vergelijkbaarheid tussen ondernemingen onderling neemt toe, wat valt er nog meer te wensen? De categorieën financiële instrumenten worden teruggebracht tot een kleiner aantal en hedging wordt simpeler, IFRS 9 kan een verademing zijn. Alleen de laatste woorden over het expected credit loss-model zijn volgens mij nog niet gesproken, ik verwacht op termijn weer wat reparaties aan de standaard.

Medelijden

Werkt u als controller bij een verzekeraar? Dan heb ik oprecht medelijden. U staat aan de vooravond van een grote klus waarbij u handen tekort komt. Het doel van IFRS 17 is helder, de regels zijn omvangrijk. Verzekeraars die rapporteren onder IFRS dienen vanaf 2021 volgens de nieuwe IFRS 17-standaard te rapporteren. Deze standaard betekent een fundamentele wijziging in de waardering van verzekeringsverplichtingen, met grote gevolgen voor de huidige financiële verslaglegging en bedrijfsvoering. Naast deze directe impact op financiële systemen en processen zal IFRS 17 ook belangrijke gevolgen hebben voor onder meer de pricing van de producten, KPI’s, renumeratie, hedgingbeleid en communicatie naar de belangrijkste stakeholders. Ik vind IFRS 17 een gemiste kans omdat er nog steeds verschillen zullen blijven bestaan tussen de regels die de Europese toezichthouder oplegt en IFRS. Het zou mooi zijn geweest als de IASB dat wel was gelukt, maar helaas. Nieuwe ronde, nieuwe kansen, wie zal het zeggen?

Zoek een RC